Genel

BOBİ FRS değişikliği ve işletmelere getirdikleri

BOBİ FRS Değişikliği ve İşletmelere Getirdikleri…
İlk olarak 2017 yılında TFRS uygulamak zorunda olmayan işletmeler için yayımlanan BOBİ FRS’de, aradan geçen üç uygulama yılından sonra önemli değişiklik ve iyileştirmeler yapılmıştır. Söz konusu değişiklikler 30 Mart .2021 tarihli ve 31439 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Önceki Kriterler Güncellenen Kriterler AB Muhasebe Direktifleri – Büyük Boy Kriterleri
Aktif Toplamı 75 milyon TL. ve üstü 200 milyon TL. ve üstü 20 milyon Euro ve üzeri
Satış Hasılatı 150 milyon TL. ve üstü 400 milyon TL. ve üstü 40 milyon Euro ve üzeri
Çalışan Sayısı 250 çalışan ve üzeri 250 Çalışan ve üzeri 250 çalışan ve üzeri

BOBİ FRS’nin kapsamı açısından büyük veya orta boy olarak değerlendirilmesi gereken işletmelerden, özellikle orta boy işletmeler için TFRS’ye kıyasla birçok açıdan basitleştirilmiş uygulamalar bulunmaktadır. 2021 yılında yapılan değişiklikle büyük boy olarak değerlendirme eşikliği artırılmıştır.

Görüldüğü üzere, çalışan sayısı hariç olmak üzere diğer kriterler bakımından kurlarda yaşanan hareketler de dikkate alınmak suretiyle, büyük boy kriterleri AB tarafından yapılan belirlemelere uygun hale getirilmeye çalışılmıştır. Diğer önemli bir değişiklik de büyük boy işletmelerin denetim ücretlerini finansal tablo dipnotlarında açıklaması gerekli kılınması olmuştur. Benzer şekilde, TFRS uygulayan şirketlerden KAYİK ve büyük boy olanların denetim ücretlerini açıklamasına yönelik KGK Kurul Kararı yayımlanmıştır .
BOBİ FRS’de yapılan değişiklikler incelendiğinde söz konusu güncellemelerle ilgili olarak aşağıdaki genel sonuçlara ulaşılabilir:

  • Yapılan değişiklikler ile BOBİ FRS bölümleri arasındaki uyumun ve benzer düzenlemelerin yapılması sağlanmıştır.
  • BOBİ FRS’de kullanılan bazı kavramlar, TFRS’de kullanılan kavramlarla (örneğin: yanlışlık/hata ve geleneksel/faaliyet kiralaması) uyumlu hale getirilmiştir.
  • Açıkça düzenlenmemiş bazı konularda düzenlemeler yapılmıştır (örneğin, değerleme çalışmalarının işletme içerisinden kişilerce de yapılabilmesi, gerçeğe uygun değerinden ölçülen yatırım amaçlı gayrimenkuller için amortisman ayrılmayacağı).
  • Büyük boy kriterlerinin değiştirilmesi sonucunda, işletmelerin büyük-orta boy arası geçişlerde izlenecek raporlama yaklaşımına (konsolide tablo hazırlanması ve ertelenmiş vergi hesaplamaları) açıklık getirilmiştir.
  • Diğer işletmelerdeki yatırımların muhasebeleştirilmelerinde (bağlı ortaklık – iş ortaklığı – iştirak) arası geçişlerde yapılacak muhasebeleştirilmelere TFRS’lere benzer şekilde düzenlemeler yapılmıştır.
  • Özellikli ve karmaşık konularla ilgili olarak basitleştirme yaklaşımı korunmak suretiyle, TFRS’lerde son dönemdeki değişikliklerin BOBİ FRS’ye aktarıldığı görülmektedir.
  • Ortak kontrole tabi işletme birleşmeleri için TFRS uygulayan işletmelerden farklı olarak içinde bulunulan dönemin başından itibaren muhasebeleştirilmesi öngörülmüştür.
    Değişikliklere ilişkin genel yaklaşıma değindikten sonra BOBİ FRS’de yapılan önemli görülen değişiklikler ve yeni düzenlemeler bölüm referansı verilmek suretiyle aşağıdaki şekilde özetlenmiştir.
  • Hizmet sunumuna ilişkin bir işlemin ya da bir inşaat sözleşmesinin maliyetinin hangi maliyetlerden oluştuğu açıklığa kavuşturulmuştur. (Bölüm 5: P. 5.28A)
  • Hizmet işletmeleri açısından, stok tanımının neyi ifade ettiği belirtilmiş ve bu stokların maliyetinin, Hasılat bölümüne uygun olarak tespit edileceği ifade edilmiştir. (Bölüm 5: P. 6.17)
  • Bir iştirak yatırımın, finansal araç, müşterek anlaşma ya da bağlı ortaklık yatırımı haline dönüşmesi durumunda, dönüşümde uygulanacak muhasebe esasları belirlenmiştir. (Bölüm 10)
  • Kiralanan varlıkların geliştirilmesi ve değerinin artırılması amacıyla katlanılan özel maliyetlerin maddi duran varlık olarak değerlendirileceği açıkça ifade edilmiştir. (Bölüm 12: P. 12.3A)
  • Maddi duran varlığa ilişkin sökme, taşıma ve restorasyon yükümlülüklerinin hangi durumlarda maddi duran varlığın maliyetine dahil edileceğine ilişkin belirleme yapılmıştır. (Bölüm 12: P. 12.14AB)
  • Kıst amortisman hesaplamasının gün bazında yapılması zorunluluğu ortadan kaldırılmıştır. (Bölüm 12: P. 12.26)
  • Gerçeğe uygun değer yöntemi kullanılarak ölçülen yatırım amaçlı gayrimenkuller için amortisman ayrılmayacağı açıkça ifade edilmiştir. (Bölüm 13: P. 13.9B)
  • Yatırım amaçlı gayrimenkullerin gerçeğe uygun değerinin gerekli mesleki bilgiye sahip ve gayrimenkulün sınıf ve yeri hakkında güncel bilgisi bulunan işletme içi kişiler tarafından da belirlenebileceği açıklığa kavuşturulmuştur. (Bölüm 13: P. 13.11)
  • Kripto paralar için itfa payı ayrılmayacağı açıkça belirtilmiştir. (Bölüm 14: P. 14.22)
  • Aktifleştirilebilir borçlanma maliyetlerinin belirlenmesi, aktifleştirmenin başlaması, aktifleştirmeye ara verilmesi ve aktifleştirmeye son verilmesi konularında belirlemeler yapılmıştır. (Bölüm 17: P. 17.3-17.9)
  • Çalışanlara hizmetleri karşılığı sağlanan primler/ikramiyeler ve kullanılmamış yıllık izinler için karşılık ayrılması gerektiği açıkça belirtilmiştir. (Bölüm 19: P. 19.4)
  • Gelecekte ortaya çıkması beklenen faaliyet zararları için karşılık ayrılmayacağı açıkça ifade edilmiştir. (Bölüm 19: P. 19.8A)
  • İsteğe bağlı olarak konsolide finansal tablo düzenleyen işletmelerin en az iki raporlama dönemi boyunca konsolide finansal tablolar sunması zorunlu kılınmıştır. (Bölüm 22: P. 22.10)
  • Bir iştirak yatırımının, bağlı ortaklık yatırımına dönüşmesi ya da tersi durumda uygulanacak muhasebe esasları açıklığa kavuşturulmuştur. (Bölüm 22:P. 22.12A-Ç)
  • İsteğe bağlı olarak münferit finansal tablolarında, ertelenmiş vergi tutarını sunan işletmelerin bu tercihlerinden vazgeçemeyecekleri açıkça ifade edilmiştir. (Bölüm 23: P. 23.3A)
    Görüldüğü üzere, BOBİ FRS’ de daha önceden düzenlenmemiş bir çok farklı konuya açıklık getirmek üzere önemli eklemeler ve değişiklikler yapılmıştır. Büyük boy kriterlerinin değiştirilmesi, denetim ücretlerinin açıklanması, büyük-orta boy geçişlerinin nasıl yapılacağı, bağlı ortaklık yatırımından diğer yatırım türlerine dönüşümü, ihtiyari olarak ertelenmiş vergi hesaplamayı tercih edenlerin geri dönemeyeceğine, isteğe bağlı olarak seçilirse en az iki dönem konsolide tablo hazırlanması gerekliliğine yönelik hükümler dikkat çekmektedir. Bu değişiklikler, 2021 yılından itibaren yürürlüğe girecektir.